domingo 31 de mayo de 2009

6,5,7 edo ordenaren alderantzizketa

Edo argindarraren zera, indarra edo argia, edo zera... Joan, nonbaita, han baita, zera, dena den hura, argindarra, edo indarra, edo argia, edo zerbait. Bai.

Ba omen giaztekela ta...

Ta latza ek.

viernes 22 de mayo de 2009

Pipa baino purua hobe

Bi, hor nonbaiteko museoren batean, margolan bati beha:

-“Ceci n’est pas une pipe”…
-Sinplea, baina aldi berean badik zerbait…
-Ba nik ez diat harrapatzen, hi.
-Brilo horiek, formen sinpletasun hori…
-Ba nik ez diat harrapatzen, benetan. Pipa puta bat, sin más margotua gainera, eta azpian pipa ez dela jarrita… Ze hori jartzen dik ezta?

Luzea da galeria, marmolezkoa zorua, eta kristal ilunduzkoa beste aldeko horma. Kristaleran barrena sartzen da gela argiztatzen duen argi naturala. Bietako batek bere bibote hiletsuaren ertza kiribiltzen du, pentsakor. Besteak ez du biboterik.

-Goazemak beste galeriaren batera, hau ikusten geratzea baino hobe izango diagu eta.
-Ez duk margolariak margolanari emandako sakontasun pertsonala aintzat hartzen motel. Hitz horiek pipa ez den pipa horren azpian izan zezaketean esanahiaren sakontasuna ahanzten duk, margoaz haragoko dena arbuiatuz.
-Hi, serio ari al haiz?
-En fin…
-Ez ez, serio ari al haiz? Ze potrotaraino nagok honezkero hire oilarkeriez e! Gure sasijakintsu jauna, beti dena dakiala besteoi, ezjakin koitaduoi, aurpegiratzen…
-Goazemak beste galeriaren batera hala nahi baduk, lasai.
-Eske la ostia hi, joder.

Galeriatik irten dira, eskailera zuri zabal batzuetan barrena jaitsi dira, isilik, elkarri begiratu ere egin gabe. Burumakur bata, bestea inguruan dituen margolan denei begira, bibotearen ertza kiribilduz.

-Galdetu al diok azkenean?
-Ez, oraindik ez. Ez diat egoera behartu nahi, naturala izatea nahi diat.

Bibotea utzi eta puru parea atera du jaka marroiaren poltsikotik.

-Hartzak bat.

viernes 8 de mayo de 2009

F.J.L.,herriak, hiritargoak eta asaba gomatuak...

Gaur arratsaldean, aukeran gehiegitan ohi dudan eran, sofan botata nengoen, gitarra esku artean, telebistari begira. Pásalo, etb2. “Representante ordinario del estado en el territorio de la Comunidad Autónoma del País Vasco Señor Francisco Javier Lopez”-en zin egiteaz eta bere gobernuak hartuko dituen edo ez dituen neurriez ari ziren.

Duela 70 urte baino gehiago, 1937ko apirilak 26an, Alemaniako Kondor eskuadroiak, Francisco Franco de Bahamonte (izen osoa jarri beharko banu interneten begiratu beharko nuke) Espainiar Armadako jeneralari Euskadi hartzea ahalbidetzeko laguntza gisa, Gernikako herria bonbardatu zuen. Azoka eguna zen eta jendez lepo zegoen herria. Etxe bakanen batzuk baino ez zioten eutsi bonbardaketari. Errepidean zehar, zelaietan zehar, ahal zen lekutik herritik ihes egiten saiatu zirenak puntu estrategikoetan kokaturiko metrailadore postuek eta hegazkinek berek erail zituzten. Metrailaz josiriko gorpu hilak errepide ertzetan eta zelaietan eta herria zeharo suntsitua, milaka gorpu hautsi harri artean ezkutatuaz. Arbola, zutik.

Bertan egin du zin gaur Francisco Javier Lopez jaunak, eta hartaz ari ziren Pásalo saioan. Betiko “yo soy tan vasco como tú” edo “hasta ahora ha habido ciudadanos de primera y de segunda en Euskadi” bezalakoak botatzen zituzten batzuek, “Este gobierno no representa la realidad sociopolítica de Euskadi” edo “es el resultado de una estrategia que viene de muy lejos y la ley de partidos no es más que una herramienta de esa estrategia” besteak. Espero zitekeena alegia.

“Jaungoikoaren aurrean apalik, euzko lur gañian zutunik, asabearen gomutaz, Gernikako zuaizpian, nere aginduba ondo betetzia, zin dagit”. 1936ko Agirre lehendakariaren zin egitea.

Eta debatean, abertzale zen batek zioen “Patxi Lopezek” nahita ez duela esan “representantes el pueblo vasco”, eta “ciudadanía vasca” erabili duela haren ordez. Lehoiek gazelaren lepora bezala egin diote salto beste pare bat baino gehiagok. Ea zertan datzan “Pueblo vasco” eta “ciudadanía vasca” terminoen arteko ezberdintasunak galdetu diote, haserre aurpegia jarri nahian, etsaiak bere burua bota duelako irudikapenak eragindako barre txikia ia ezkutatu ezinik.

Gaurko bere zinegitean F.J.L.-k egin dituen berrikuntzen artean gehien harritu nauena ordea zinegitean bertan gorpuak goma bihurtzearekin zerikusia duen zerbaiten aipamena izan da, “asaben gomatuz” edo halako zerbait…

Txipreko irla bitan zatituta dago aspalditik. Irlako biztanleen gehiengoak greziartzat zuen bere burua, gutxiengo batek turkiartzat. Tentsio askoren ostean, turkiako armadak irlaren iparraldea hartu zuen. Iparraldeko txipretarrek hegoaldera egin zuten ihes, utzi egin zitzaien. Gero, muga hesitu zen, kontrolez josi zen, zeharkaezin bihurtu zuten. Eta turkiarrak ekarri zituzten irlaren iparraldean bizitzera, hegoaldean zeuden errefuxiatuen etxeak kolono turkiarrei salduaz, benetako jabeei ezer galdetu gabe. Orain irlaren iparraldea turkiarra da. Bertako agintariek Ipar Txipreko Errepublika Turkiarra aldarrikatu zuten 1983an. Turkiarrez egiten da hitz, turkiar sentitzen dira bertako biztanleak, eta gehiengoaren erlijioa islama da. Noski, turkiarrok irlaren hegoaldeko txipretarrak bezain txipretar sentitzen dira. Txipre da beren etxea, bere sorlekua kasu askotan, beren aberria, baina txipretar bezain turkiar sentitzen dira. Egun batetik bestera, bat-batean, Turkiako eta Txipreko gobernuek irla berriz ere bateratzea erabakiko balute, mundu osoan inork izango al luke potrorik “ciudadanía chipriota” eta “pueblo chipriota” gauza bera direla esateko? Txipreko hiritargoa bi herri ezberdinek osatzen dutela ukatzeko?

Ez dut uste gutxiengo turkiarrak irlan boterea hartuko balu, Turkiako estatuaren laguntza logistiko zein juridikoarekin egin ere, gobernu hori mendebaldeko estatuetariko batek ere legitimotzat hartuko lukeenik.

Ba horixe…

domingo 3 de mayo de 2009

Loti ederretan

Lo zinen, eta, zuk jakin gabe, bizkar gainera igo natzaizu, senti ezin nindukezun moduan. Ni izan naiz orduan loaren deiari men egin eta, gorputz fisiko hau arbuiatuta, banintz litzatekeena den fantasia mugagabearen erreinura astiro, lasai, euri tanta gozo baten moduan, erori dena. Orain ez naiz lo, ez hala esna ere, inolaz. Erdaraz norabidetzat darabilgun “sentido” hitza zentzutzat itzultzerik banu zentzugabeko errepide bihurrian zialdoka nenbilke; axolagabe, begiak erdi itxita, amaituaren amaiezintasunak puztuta.

Sabaiko bi argizuloetatik sartzen den ilargi-argi urria gelako sei hormak estaltzen dituzten belusezko oihal gorrietan islatzen da, eta errubizkoa dirudizu. Ezin entzun dezaket itsaslabar garaiaren kontra jotzen duten uhinen hots bortitza. Etxe hau agian ez da itsaslabarrean egongo. Edo neu naiteke itsasoaren joan etorri indarrez beteak entzun nahi ez dituena, zure ametsak uhinon doinuaren menpe eraikitzen diren artean. Litekeena da. Agian Egutxi zen uhinak entzun nahi zituena. Agian sarrerako emakumearen asmakuntza hutsa da uhinen hotsaren kontua. Baina hori da gutxienekoa.

sábado 4 de abril de 2009

puntu beltza

Naun
Zenbaki bat, hutsa
Egia bat, banaunala
Eta beste ehunka zentzugabeko zabor toxina.

Haiz
Hautsontzi bat, karezkoa
Arrazoi bat, hautsezkoa
Eta eguerdi betean ohi dudan itzala

Gaitun
Gintezkeenaren bortxa,
Hitz ezkutatuen lotsa,
Isiltasunaren hotsa,
Ginenaren isla hotza,
Eta puntu beltz bat, mihise zurian.

jueves 12 de marzo de 2009

Euripean arrastaka

1

Euria ari du, ia beti bezala. Etxean geratzeko sekulako tentazioa du, beti bezala, baina, beti bezala, errenditu egin da, irten da etxetik, sartu da igogailuan, jeitsi da garajera, sartu da autoan, eta irten da euritara. Lasaigarria zaio euriaren hotsa autoaren sabaian. Bilera du hamarterdietan, bilera-bazkaria hamabiterdietan, aurkezpena ongi prestatu behar du lehen bileraren aurretik. Kafe bat behar duela otu zaio bapatean, eta gero hartuko duela gero. Estresa. Estresak eragindako egonezina. Azeleragailua indar gehiagoz sakatu du, nahi gabe. Ez da azkarrago doala ohartzen. “… eta inbertsioaren epe luzerako errentagarritasuna eztabaidaezina dela kontuan hartuta, lehen uneko inbertsio indartsua zeharo justifikatua…” Bere hitzak izango direnak errepasatzen ari da. Goizeko orduotan ez da esaldi pare bat baino askoz gehiago modu koherentean botatzeko gai. Eta euriak autoaren sabaia kolpatzean ateratzen duen hotsa lasaigarri bazaio ere, aurkako eragina dute sabaira ez baina autoaren lunan erortzen diren tantek. Estresatu egiten dute, eta baita “parabrisasak” ere. Eta are gehiago sakatzen du azeleragailua, asfalto bustian. Baina ez du istripurik izan, eta iritsi da bulegoetara, eta sartu da garajean, eta aparkatu du autoa, eta igo da igogailuan, eta agurtu ditu lankideak, eta eseri da bere mahaian. Baina bilera prestatzen hasi aurretik, e-mail bat idazten hasi zaio bere emaztearen antzik ez duen maitale gazteari.

2
Euriarena kontatzen hasi zaio, nola etorri den bulegora euripean, eta nola euri tanten hotsak lasaitzen zuen, eta nola bera zuen gogoan… Eta guztia ezabatu du. Ez dio gezurrik esan nahi. Tonu positibo batean hasi da idazten orduan. Euria egin arren arazorik gabe iritsi dela lanera idatzi du, irratian arratsalderako hobetuko omen duela esan dutela… Eta eguraldiaz baino ez dela ari ohartu eta guztia ezabatu du. Lanean has liteke, bilera prestatzen. Poetiko jarri da, eta idazteari ekin dio berriz.

“Bada ontzi bat zen, ezinezkoa. Ebano afrikar beltzezkoa, gasazko hiru bela zuri motortzat, Libanoko zedrozko beste hainbeste mastiletan. Azkarra zen. Berdin zion nora zioan, batzuek diote ez zuela sekula nora zioan ere sikiera jakin, baina zihoan tokira zihoala ere, haizea bera atzean uzten zuen abiaduran nabigatzen zuen ontziak. Ebanozko proa beltz hark zorrozturiko aizto batek gurina kasu mozten zituen parean tokatzen zitzaizkon olatu denak, eta itsasoa ez ei zen neurrigabekeria hark azalean uzten zizkion aparrezko zauri zuriak hilabete batzuen buruan baino ezabatzera ausartzen. Gerta baitzitekeen ontziak bat-batean buelta hartu eta leku beretik igarotzea, alderantzizko norabidean.”

Ez du ezabatu, ez du bidali, eta wordeko dokumentu berri bat ireki du, bilera prestatzen hasteko asmotan.

lunes 23 de febrero de 2009

Hauteskundeen harira...

Bai, denok dakigu demokraziak, mendebaldeko kultura modernoan ulertzen dugun eran behintzat, hauteskundeak berak bezain bere dituela plutokrazia basatienerako joera edo “shok-aren terapia”-ren erabilera bezalako, nola esan, desbideraketak. Baina gutxienez herriak (gaurko gizarteek hala deitzerik merezi badute) ziurtatuak ditu gehiengo batek babesturiko konstituzio batek dakarzkion eskubideak eta eskubide horiek bete daitezen herriaren ordezkari omen direnen artean erabakitako legeen babesa. Horregatik esan ohi da, besteak beste, demokrazia ez dela aginte-sistema ona, baina bai txarren artean txarretik gutxien duena. Izan liteke. Bada behintzat Euskal Herrian dugun hibrido penagarri bezain amorragarri hau baino hobea.

Eta ez naiz alperrik hasiko denok dakizkigun kontuetako bakoitza deskribatzen, baina listatxo bat egin nezake… Madrilen agintean dagoen alderdiaren interesen arabera legez kanpo utzitako alderdiak, herritarren gehiengo batek onartu gabeko konstituzio baten kateak, ideia guztiz legitimo direnak behin eta berriz odolez zikintzen dituen talde armatu bat, bertako bi hizkuntza ofizialetako bat etengabe gutxiesten duten alderdiak (legeak biak parekatu behar direla dioen arren), herritarrei beren etorkizunari buruz galdetzearen aurka dauden politikariak…

Denbora luzez jarrai nezake. Ez dut gogorik. Baina zerrikeria guzti honen erditik PSOE-PP espainiar ententea lehen aldiz Euskadin agintzen jartzen bada, eta are agintean PNV, EA, Aralar eta EB alderdien arteko koalizio bat kokatzen bada ere, nik behintzat ez ditut sekula legitimotzat hartuko ez legebiltzar hau ez eta legebiltzar honek izendatutako lehendakaria ere.

Bakarrik esan nazio identitate ukatu batek ez duela sekula amore ematen, eta borroka hori ezin daitekeela bi modutan baino amaitu. Ordura arte kontzientzia politikorik ez zuen etniari gailendu zaion naziotasun hegemonikoak nazio kontzientzia hartu berri duen etnia horri bere identitate ezberdindua onartzea, eta onarpen hori marko juridiko berri baten bidez aitortzea, edo naziotasun hegemonikoak, jokamolde imperialista bati jarraiki, nazio kontzientzia hartu duen etnia hori eta beraz bere nazio kontzientzia deuseztea.

Nik, aukeran, nahiago dut deusez ez nazaten…